Jeśli popełnicie niedyskrecje i jakieś długowiecznej “nieżonatej-niemężatej” parze w RPA zadacie pytanie: dlaczego jeszcze nie wzięli ślubu, z dużym prawdopodobieństwem usłyszycie, ze niedoszłego męża nie stać na lobolę. I choć prawdopodobnie nie będzie to prawda (bo jak kogoś faktycznie nie stać to prawdopodobnie nie będzie się tym chwalił) to jest to całkiem sensowna odpowiedz. Czym wiec jest lobola?

Lobola to stary afrykański zwyczaj polegający na wnoszeniu “opłaty” za pannę młodą. W Afryce zwyczajowo wnoszona w bydle, ale wraz z postępem cywilizacyjnym akceptowany jest również ekwiwalent pieniężny. Tradycyjnie lobola nie jest cena za pannę młodą, ale swoistego rodzaju podziękowaniem i rekompensata dla rodziców za trudy wychowania i wykształcenia córki. Zazwyczaj jest bezzwrotna, w przypadku rozwodu rodzice nie maja obowiązku zwrotu loboli. W rzeczywistości jednak czasem bywa zwracana (przynajmniej częściowo) – szczególnie gdy to kobieta chce odejść, a mężczyzna utrudnia rozwód.

Wysokość loboli nie jest z góry ustalona lecz podlega negocjacji – tradycyjnie głównym celem loboli było poznanie się rodzin młodych i “praktykowanie” wspólnego przezwyciężania problemów (bo takim niewątpliwie jest dojście do porozumienia w kwestii wysokości loboli), aspekt finansowy odgrywał mniejsza role. Taka zwyczajowa lobola to ekwiwalent ok. 10 sztuk bydła, po ok 5000 rand za sztukę.

Tradycja tradycją, a natura ludzką naturą – rodzice zatem często traktują swoje córki jako długoterminową inwestycje od której oczekuje się określonej “stopy zwrotu”. W rzeczywistości, wysokość loboli zależy od wielu czynników, głównym z nich zawsze będzie majętność zarówno rodziny panny młodej jak i samego pana młodego – w wyższych sferach kwota loboli może wynosić setki tysięcy randów, co będzie równoważne wartości dobrej klasy samochodu albo małego mieszkania.

Oczywiście niebagatelną role odgrywa wiek i uroda wybranki na żonę, a także jej “historia seksualna”. Ponieważ RPA jest dość postępowym krajem w kwestii wyemancypowania kobiet, istotne czynniki wpływające na wysokość loboli to wykształcenie i możliwości zarobkowe przyszłej małżonki.

Istotne znaczenie ma tu fakt, ze córki są bardzo ściśle związane z rodzina w kulturze RPA. Wiele wykształconych, spełniających się zawodowo kobiet wspiera finansowo rodziców i pozostałych członków rodziny, zwłaszcza młodsze siostry i braci – gdy wiec córka wychodzi za mąż, rodzice tracą to wsparcie.Wysoka lobola stała się wiec sposobem na zrekompensowanie rodzicom i rodzinie utraconych dochodów córki.

Nie trzeba być geniuszem, żeby nie dostrzec swoistego rodzaju rozdźwięku pomiędzy czynnikami tradycyjnymi i nowoczesnymi – im kobieta bardziej wykształcona i więcej zarabiająca, tym bardziej obfita jej historia seksualna. Ale w przeciwieństwie do społeczności typowo patriarchalnych, dziewictwo panny młodej nie jest czynnikiem kluczowym w ocenie moralności kobiety.

Mężczyźni w RPA zdają się akceptować fakt, ze zazwyczaj nie będą dla swej wybranki pierwszymi – gdy jednak dochodzi do negocjacji o wysokość loboli, prawdopodobnie będzie to jeden z głównych czynników “zbijających” cenę.

Tagi: RPA, lobola, panna młoda, zwyczaje.