Każda dziedzina nauki ma swoich bohaterów – słynnych naukowców, którzy na zawsze zmienili jej oblicze. Nie braknie też wśród nich bohaterów zapomnianych i niedocenianych – nie inaczej jest w psychologii. Niniejszy artykuł poświęcam zapomnianym postaciom psychologii, których wpływ – dziś niedoceniany i wręcz wyśmiewany – wpisał się jednak na dobre w historię nauki o ludzkim umyśle i zachowaniu.

Trzech naukowców z Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku – Dr Spengler, Dr Stantz oraz Dr Venkman – w pierwszej połowie lat osiemdziesiątych założyli grupę badawczą koncentrującą się nad badaniem postrzegania pozazmysłowego (extrasensory perception; znanym popularnie jako “zdolności paranormalne”). Brzmi to oczywiście jak science-fiction, jednak pionierzy z grupy Venkmana pokazali, iż możliwe jest zaadoptowanie metody naukowej do badania tego zjawiska.

Paradygmat Venkmana

Punktem wyjściowym do badania tak abstrakcyjnych, pozornie nieobserwowalnych zjawisk było sformułowanie odpowiednio zawężonej definicji. Nie oddawałaby ona wprawdzie wszystkich aspektów zjawiska, jednak w założeniu chodziło o stworzenie definicji praktycznej, która umożliwiłaby sfomułowanie testowalnych hipotez. Ogólnie rzecz biorąc, wg definicji zaproponowanej przez Dr Spenglera, postrzeganie pozazmysłowe miało sprowadzać się do odgadywaniu stanu danego bodźca będącym poza zasięgiem zmysłów (np. obiekt poza polem widzenia) z prawdopodobieństwem większym niż 50%. Jednym z flagowych eksperymentów było doświadczenie Dr Venkmana. Metoda (zwana także “The Venkman Paradigm”) zapożyczała z klasycznych eksperymentów Milgrama oraz Pawłowa.

Tagi: dr Spengler, dr Stantz, dr Venkman, słynni naukowcy, paradygmat Venkmana, badania.