Sukcesy, porażki, replikacje – czy (i jak) psychologia radzi sobie z problemami.

Ostatnie lata były dla psychologii akademickiej niezwykle trudne. Głośne afery z fałszowaniem danych przez znanych psychologów społecznych (Dederik Stapel, Dirk Smeesters i Marc Hauser) były tym najboleśniejszym  ciosem. Nie jedynym jednak – nieudane próby powtórzenia (zreplikowania) słynnych eksperymentów; publikacja niesławnego artykułu o rzekomym dowodzie na istnienie zdolności paranormalnych; czy inne wątpliwe praktyki badawcze, które pozwalają na potwierdzenie niemal każdej hipotezy (patrz także wcześniejszy wpis). Wszystko to doprowadziło do tak zwanego „kryzysu replikacji” replicability crisis). Innymi słowy, nie wiadomo obecnie, jak wiele rezultatów eksperymentów psychologicznych jest w rzeczywistości prawdziwych.

Replikacje – rozwiązaniem?

Psychologowie nie siedzieli jednak z założonymi rękami. Przeprowadzony z rozmachem projekt Many Labs podjął się próby zreplikowania trzynastu znanych eksperymentów psychologicznych. Jeśli dana obserwacja jest zgodna z prawdą, powinno być możliwe powtórzenie jej w kolejnych eksperymentach, przez inne grupy badawcze. Innymi słowy, replikacja zwiększa szansę na prawdziwość obserwacji.

Many Labs zaangażował 36 różnych ośrodków badawczych w dwunastu krajach (w tym Polsce), a przetestowano łącznie 6344 osób. Udało się zreplikować 10 z 13 eksperymentów; dwa z nich zakończyły się porażką, natomiast jeden był niekonkluzywny.

Podsumowanie wraz z krótkim opisem eksperymentów zostało przejrzyście opisane na portalu badania.net, a dokładne informacje na temat eksperymentu (wraz z opisem sposobu zbierania danych, analizą i pełnymi wynikami) można znaleźć na stronie projektu.

Wielu odetchnęło z ulgą. Natalia Frankowska oraz Konrad Bocian z laboratorium SWPS Sopot byli jednymi z badaczy zaangażowanych w projekt. Podkreślają, że można pokładać ufność w zreplikowanych przez Many Labs efektach.

Jak tłumaczy Natalia, „na korzyść tego twierdzenia wskazuje uzyskana duża siła efektu, czyli statystyczna miara siły związku między dwiema zmiennymi, która w niektórych przypadkach po replikacji była większa niż w oryginalnym badaniu”.

Tagi: psychologia, badania, nauka, Open Access.