Zazwyczaj hipoteka na nieruchomościach dłużnika ustanawiana jest przez niego dobrowolnie, tj. na podstawie umowy z wierzycielem. (…) W określonych sytuacjach możliwe jednak jest ustanowienie hipoteki wbrew woli dłużnika. Mowa jest o tzw. hipotece przymusowej, której nazwa odzwierciedla taki stan rzeczy. Dzisiejszy wpis na blogu poświęcony będzie właśnie tego rodzaju hipotece.

Co może być podstawą do ustanowienia hipoteki przymusowej?

Hipoteka przymusowa powstaje bez zgody właściciela nieruchomości i jest to podstawowa różnica pomiędzy hipoteką umowną a hipoteką przymusową. Wierzyciel może domagać się ustanowienia hipoteki przymusowej w celu przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku dłużnika.

Generalnie rzecz ujmując, wierzyciel może wnioskować o wpisanie hipoteki przymusowej na wszystkich nieruchomościach dłużnika, jeżeli jego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, zgodnie z przepisami o postępowaniu egzekucyjnym. Tytuł wykonawczym to tytuł egzekucyjny zaopatrzony przez sąd w klauzulę wykonalności stwierdzającą, że może być on wykonany w trybie egzekucji sądowej, realizowanej przez komornika.

Tytułami egzekucyjnymi są:

- prawomocne orzeczenie sądu lub takie, które podlega natychmiastowemu wykonaniu,
- ugoda zawarta przed sądem,
- prawomocne orzeczenie referendarza sądowego lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu,
- inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej,
- akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji.

Ponadto hipotekę przymusową można ustanowić także na podstawie:

- postanowienia sądu o udzieleniu zabezpieczenia,
- postanowienia prokuratora,
- na mocy przepisów szczególnych na podstawie decyzji administracyjnej, chociażby decyzja nie była ostateczna,
- na mocy zarządzenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Tytułem zabezpieczenie jest także nakaz zapłaty od chwili wydania i bez nadawania mu klauzuli wykonalności (art. 492 § 1 k.p.c.). Zatem taki nakaz zapłaty również może być podstawą do wpisania hipoteki przymusowej na nieruchomościach dłużnika.

Jak ustanowić hipotekę przymusową?

Do powstania hipoteki przymusowej, tak jak przy umownej niezbędny jest wpis w IV dziale księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Bez takiego wpisu hipoteka przymusowa nie powstanie. Do wniosku o wpis hipoteki przymusowej wierzyciel powinien dołączyć tytuł wykonawczy lub inny dokument stanowiący podstawę do jej ustanowienia. Należy przy tym pamiętać, że podstawą wpisania hipoteki przymusowej może być tylko oryginał tytułu wykonawczego.

Od wniosku o wpis hipoteki przymusowej należy uiścić opłatę sądową w wysokości 200 zł. Postępowanie o wpis hipoteki przymusowej toczy się według przepisów o postępowaniu dla spraw wieczystoksięgowych. Oznacza to, że sąd bada jedynie treść i formę wniosku oraz dokumentów, które zostały do niego dołączone i treść księgi wieczystej.

W przypadku, gdy podstawą żądania wpisu hipoteki przymusowej są postanowienia sądu lub prokuratora, powinny one określać wysokość sumy hipoteki przymusowej.

Tagi: hipoteka przymusowa, nieruchomość, obciążenie, dłużnik, wierzyciel.