Mechanika kwantowa opisuje przyrodę jako absurdalną z punktu widzenia zdrowego rozsądku. I w pełni zgadza się z doświadczeniem. Mam więc nadzieję, że zaakceptujecie naturę taką, jaka jest – absurdalną.

Richard Feynman

Co powiedzieliby Newton, Einstein i inni święci fizyki, gdyby mogli spojrzeć „z góry” na gmach współczesnej nauki? Zapewne z rozczarowaniem rzuciliby hasłem w stylu – Nie o taki wszechświat walczyliśmy! – w czym wtórowałyby im duchy starożytnych filozofów. Choć obaj mistrzowie nigdy się nie spotkali, a jeden zrobił karierę na poprawianiu błędów drugiego, co do idei, hołdowali podobnej wizji rzeczywistości. Rzeczywistość ta miała być przewidywalna, pewna i podlegać stałym regułom pozwalającym z powodzeniem opisywać przebieg i skutki zachodzących w niej procesów.

Dziś wiemy, że to zdroworozsądkowe rozumowanie czasem zawodzi, ustępując miejsca losowości jako elementarnej zasadzie funkcjonowania świata. Przynajmniej świata w mikroskali. Potwierdził to już na początku ubiegłego stulecia Ernest Rutherford, prowadząc pionierskie badania nad radioaktywnością. Brytyjczyk długo rozważał zjawisko połowicznego rozpadu pierwiastków i nie mógł znaleźć żadnego klucza tłumaczącego dlaczego i kiedy dana cząstka się rozpadnie. Długie i bezskuteczne poszukiwania w końcu skłoniły fizyka do ułatwienia sobie życia poprzez sięgnięcie do statystyki. Podobnie działa bukmacher, nieznający poszczególnych wyników następnej kolejki ligowej, ale potrafiący dzięki prawdopodobieństwu ustawić kursy w taki sposób aby zawsze wyjść na swoje. Rutherford na podstawie niepewnych wyników wysnuł ogólne i uśrednione zależności. Nie mamy zielonego pojęcia kiedy, dajmy na to pojedynczy atom węgla C14 rozpadnie się – może nastąpi to za minutę, może za milion lat – ale obserwując próbkę złożoną z bilionów atomów tego węgla, zauważamy wymierną tendencję. I tak, po pół wieku przyglądania się próbkom dostrzeżemy, że rozpadło się niecałe pół procenta atomów, po stu latach ponad procent, a po sześciu tysiącach lat, połowa całej substancji. Ile byśmy próbówek z C14 nie przygotowali, wyniki zawsze będą bliźniacze.

Tagi: Newton, Einstein, fizyka, zdrowy rozsądek, radioaktywność, Ernest Rutherford, rozpad pierwiastków.